Στην πρώτη γραμμή του νέου σχεδίου για την αξιοποίηση της μεγάλης, αλλά σε σημαντικό βαθμό αναξιοποίητης, ακίνητης περιουσίας των ελληνικών πανεπιστημίων βρίσκεται το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, το οποίο διαθέτει ένα εκτεταμένο χαρτοφυλάκιο εγκαταστάσεων και εκτάσεων σε πέντε πόλεις και έχει ήδη προχωρήσει τις διαδικασίες για την ωρίμανση συγκεκριμένων ακινήτων του. 

Η νέα κυβερνητική πρωτοβουλία αφορά συνολικά τα 23 ΑΕΙ της χώρας, τα οποία εκτιμάται ότι διαθέτουν περίπου 150 ακίνητα με δυνατότητα αξιοποίησης σε εύλογο χρονικό διάστημα. Στόχος είναι η διαδικασία να έχει προχωρήσει έως το πρώτο τρίμηνο του 2029, ώστε περιουσία που για χρόνια παρέμενε ανενεργή ή υποαξιοποιημένη να αποκτήσει εκπαιδευτική, ερευνητική, κοινωνική ή οικονομική χρήση.

Σύμφωνα με την εφημερίδα ΚΟΣΜΟΣ, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της γεωγραφικής του ανάπτυξης. Μετά και την ενσωμάτωση των πρώην ΤΕΙ, διαθέτει ακίνητα και πανεπιστημιακές εγκαταστάσεις σε Βόλο, Λάρισα, Τρίκαλα, Καρδίτσα και Λαμία, γεγονός που το διαφοροποιεί από τα περισσότερα ελληνικά ΑΕΙ.

Τρία ακίνητα μπαίνουν ήδη στη διαδικασία αξιοποίησης

Το σημαντικότερο στοιχείο είναι ότι το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας δεν περιμένει την έναρξη του νέου εθνικού προγράμματος για να καταγράψει τις δυνατότητές του.

Στο Σχέδιο Ανάπτυξης 2026-2030 του ιδρύματος αναφέρεται ότι έχει ήδη απευθυνθεί στην Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας (ΕΕΣΥΠ – Υπερταμείο), ζητώντας συνεργασία για την ωρίμανση και αξιοποίηση τριών σημαντικών ακινήτων του.

Το σχετικό αίτημα έχει εγκριθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΕΣΥΠ και βρίσκεται σε προετοιμασία η σύμβαση συνεργασίας, με χρηματοδότηση από το υπουργείο Παιδείας.

Ανάμεσα στα ακίνητα που περιλαμβάνονται στον σχεδιασμό βρίσκεται το συγκρότημα Τσαλαπάτα στον Βόλο, ένα ακίνητο με ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της θέσης, της ιστορίας και των δυνατοτήτων επανάχρησής του.

Η εξέλιξη αυτή αποκτά μεγαλύτερη σημασία υπό το φως της νέας κυβερνητικής απόφασης, καθώς το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας συγκαταλέγεται, σύμφωνα με το υπουργείο Παιδείας, μεταξύ των ιδρυμάτων που διαθέτουν ήδη ώριμα σχέδια αξιοποίησης, μαζί με το Πολυτεχνείο Κρήτης, το Ιόνιο Πανεπιστήμιο και το Πανεπιστήμιο Αιγαίου. 

Περιουσία σε πέντε πόλεις

Το πλήρες μέγεθος της ακίνητης περιουσίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας δεν εμφανίζεται σήμερα συγκεντρωμένο σε έναν δημόσια προσβάσιμο κατάλογο με συνολική αποτίμηση. Από τα επίσημα στοιχεία του ιδρύματος, ωστόσο, προκύπτει ένα σημαντικό απόθεμα κτιρίων και γης.

Στη Λάρισα δεσπόζει το συγκρότημα Γαιόπολις, μαζί με το πανεπιστημιακό αγρόκτημα και τις εγκαταστάσεις που πέρασαν στο Πανεπιστήμιο μετά την αναδιάρθρωση της ανώτατης εκπαίδευσης. Στον χώρο λειτουργούν σχολές και τμήματα, εργαστήρια και άλλες πανεπιστημιακές υποδομές.

Μάλιστα, η Εταιρεία Αξιοποίησης και Διαχείρισης Περιουσίας του Πανεπιστημίου έχει ήδη προχωρήσει κατά το παρελθόν σε διαδικασίες εμπορικής αξιοποίησης επιμέρους χώρων, όπως η εκμίσθωση καταστήματος μέσα στο Γαιόπολις.

Στην Καρδίτσα, οι εγκαταστάσεις του πρώην ΤΕΙ περιλαμβάνουν περίπου 11.800 τ.μ. κτιριακών χώρων σε έκταση 47 στρεμμάτων, ενώ στη Λαμία το αντίστοιχο συγκρότημα περιλαμβάνει έξι κτίρια συνολικής επιφάνειας περίπου 14.079 τ.μ. σε έκταση 64,7 στρεμμάτων, καθώς και γειτονικό αγροτεμάχιο περίπου 26,6 στρεμμάτων.

Σημαντική ακίνητη περιουσία και εγκαταστάσεις υπάρχουν επίσης στον Βόλο και στα Τρίκαλα.

Ενιαίος μηχανισμός για πρώτη φορά

Η αλλαγή που επιχειρείται σε εθνικό επίπεδο είναι ότι τα πανεπιστήμια δεν θα χρειάζεται πλέον να προσπαθούν μόνα τους να ξεπεράσουν τις πολύπλοκες διαδικασίες που απαιτούνται για την αξιοποίηση ενός ακινήτου.

Η Κυβερνητική Επιτροπή Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας ενέκρινε την ένταξη του σχετικού έργου στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας, με προϋπολογισμό 3 εκατ. ευρώ.

Η ΕΕΣΥΠ έχει παράλληλα δημιουργήσει ειδική πλατφόρμα στην οποία αποτυπώνεται η πανεπιστημιακή περιουσία. Μέσω αυτής θα μπορεί να διαπιστωθεί ποια ακίνητα είναι κατάλληλα για φοιτητική στέγαση, ποια μπορούν να φιλοξενήσουν ερευνητικές ή εκπαιδευτικές δραστηριότητες και ποια διαθέτουν μεγαλύτερες δυνατότητες οικονομικής αξιοποίησης.

Προηγείται, πάντως, μια απαιτητική διαδικασία που περιλαμβάνει έλεγχο τίτλων ιδιοκτησίας, πολεοδομικό και τεχνικό έλεγχο, περιβαλλοντική ωρίμανση, χρηματοοικονομική αξιολόγηση και προετοιμασία των διαγωνισμών.

Σύμφωνα με το υπουργείο Παιδείας, η αξιοποίηση δεν σημαίνει πώληση των ακινήτων ούτε μεταβίβαση της κυριότητάς τους. Η ιδιοκτησία και ο έλεγχος παραμένουν στα πανεπιστήμια, με τις πιθανές χρήσεις να περιλαμβάνουν φοιτητικές κατοικίες, ερευνητικά κέντρα, εκπαιδευτικές εγκαταστάσεις αλλά και υποδομές ανοικτές στην τοπική κοινωνία.

Η μεγάλη ευκαιρία της φοιτητικής στέγης

Για το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εξαιτίας της διασποράς του σε πέντε πόλεις. Η φοιτητική στέγη αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές επιβαρύνσεις για τους φοιτητές και τις οικογένειές τους, ιδιαίτερα σε πόλεις όπου τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί σημαντικά τα ενοίκια. 

Το παράδειγμα του Πολυτεχνείου Κρήτης δείχνει προς ποια κατεύθυνση μπορούν να κινηθούν τα ΑΕΙ. Το ίδρυμα σχεδιάζει σε ιδιόκτητη έκταση 80 στρεμμάτων στα Χανιά συγκρότημα κατοικιών για φοιτητές, ερευνητές και επισκέπτες, μαζί με συνεδριακό κέντρο και student centre.

Ένα αντίστοιχο μοντέλο αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, εφόσον από την καταγραφή της περιουσίας του προκύψουν ακίνητα κατάλληλα για τέτοιου είδους ανάπτυξη.

Το μεγάλο ερώτημα: πόσο αξίζει η περιουσία του Π.Θ.;

Αυτό που εξακολουθεί να λείπει από τη δημόσια εικόνα είναι ένας ενιαίος οικονομικός χάρτης της περιουσίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας: πόσα ακίνητα διαθέτει συνολικά, πόσα στρέμματα γης και τετραγωνικά μέτρα κτιρίων βρίσκονται στην κυριότητά του, ποια προέρχονται από δωρεές και κληροδοτήματα, ποια παραμένουν αναξιοποίητα και, κυρίως, ποια είναι η συνολική αξία τους.

Η Εταιρεία Αξιοποίησης και Διαχείρισης Περιουσίας του Πανεπιστημίου έχει μεταξύ των αρμοδιοτήτων της ακριβώς την απογραφή της ακίνητης περιουσίας, την τήρηση αρχείου των τίτλων ιδιοκτησίας και την ψηφιοποίησή τους.

Η ενεργοποίηση του νέου εθνικού προγράμματος μπορεί πλέον να μετατρέψει αυτή την καταγραφή σε συγκεκριμένα επενδυτικά σχέδια.

Και για το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, που μέσα σε λίγα χρόνια εξελίχθηκε σε ένα από τα μεγαλύτερα και περισσότερο γεωγραφικά απλωμένα ΑΕΙ της χώρας, τα τρία ακίνητα που έχουν ήδη μπει στη διαδικασία ωρίμανσης ίσως αποτελούν μόνο την αρχή. 

Κώστας Τόλης thessaliaeconomy.gr